Neusriemen

De neusriem is een onderdeel van het hoofdstel en heeft als oorspronkelijke functie de taak om letsel aan de kaak te voorkomen bij paarden die ingezet werden in de oorlog. Door de kaken op elkaar te snoeren kon voorkomen worden dat de onderkaak zou ontwrichten.

Tegenwoordig worden de reguliere neusriemen gebruikt om het bit stabieler in de paardenmond te laten liggen, bij de lage neusriem bijvoorbeeld steunt het mondstuk op de riem waardoor het mondstuk stiller in de mond ligt. Echter blijkt het helaas meer de trend te zijn om neusriemen als symptoombestrijders in te zetten, bijvoorbeeld om te voorkomen dat het paard zijn mond opent bij teveel teugeldruk. Daardoor zijn er allerlei variaties bedacht op de reguliere vormen (…).

Even een zijsprong naar de biomechanica van het paard. Een paard kan alleen correct en duurzaam onder de ruiter lopen als het paard de juiste aan- en ontspannenheid van de spieren heeft. Als de kaaklijn en hals mooi ontspannen zijn, opent het paard zijn kaak, waardoor de onderkaak wat naar voren gaat en zo ruimte creëert om het hoofd samen met de hals mooi te laten zakken (even heel zwart/wit uitgelegd).

Om dit te kunnen bewerkstelligen moet het paard wel zijn onderkaak naar voren kúnnen brengen. Daarom is het belangrijk dat er tussen neus- en riem (rondom!) zeker twee vingers passen. Daarbij mag de neusriem niet tegen het jukbeen aan schuren, niet de mondhoeken raken en zeker niet het bit hinderen. Ofwel het kan lastig zijn om de juiste neusriem te vinden.

Het is vanzelfsprekend dat een te strakke neusriem de bewegingen van het paard hinderen en daarbij zelfs serieuze schade aan de zachte en harde weefsels kan veroorzaken, daarover meer in “Mag het wat losser”.

Neusriemen kunnen van allerlei soorten materiaal gemaakt zijn: leer, kunststof, nylon, rubber of touw. Hoe breder de neusriem, hoe groter het oppervlakte waar eventuele druk over verdeeld wordt. Hoe smaller en fijner, hoe kleiner dit oppervlakte wordt.

Hieronder worden ze besproken.

Lage neusriem/ Hannoveraanse neusriem/ Duitse neusriem

lage-neusriem

Dit is een neusriem die laag op de neus wordt bevestigd, onder het bit langs, waarbij de bitringen vrij moeten blijven liggen, hierdoor is dit bit alleen te gebruiken met een trens (bij een stang zitten de scharen en kinketting in de weg). De neusriem hoort altijd op het benige deel van de neus te liggen en let erop dat deze neusriem niet te laag wordt bevestigd, want dat kan de ademhaling belemmeren. Deze neusriem zorgt ervoor dat het mondstuk rust op de neusriem waardoor het stabieler in de paardenmond ligt.

Engelse neusriem/ Hoge neusriem

Deze neusriem ligt hoger op de neus en moet (anatomisch afhankelijk) ongeveer 2 vingers onder het jukbeen liggen. Daarnaast kan deze neusriem gebruikt worden in combinatie met een scharenbit. Deze neusriem kan op twee mogelijkheden vastgemaakt worden: met een normale gesp en een aansnoergesp.

Duitse neusriem/ Menneusriem/ Achenbach neusriem

SONY DSC

Deze neusriem wordt tegenwoordig voornamelijk bij het mennen gebruikt, hoewel ze ook te zien zijn bij bijvoorbeeld Portugese hoofdstellen. Het gaat hierbij om een leren riem die door de lusjes van de bakstukken wordt geschoven. De Duitse neusriem heeft dezelfde werking als de Engelse neusriem/ hoge neusriem.

Gecombineerde neusriem

DSC05625

Een combinatie van bovenstaande neusriemen is de gecombineerde neusriem. In feite is dit een Engelse neusriem/ hoge neusriem met een lusje aan de voorkant waar een sperriempje aan bevestigd kan worden. Het bovenste gedeelte moet (anatomisch afhankelijk) ongeveer twee vingers onder het jukbeen liggen en de sperriem gaat onder het bit langs, waarbij de bitringen vrij moeten kunnen blijven bewegen. Deze neusriem kan, net als bovenstaande, op twee mogelijkheden vastgemaakt worden: met een normale gesp en een aansnoerriem.

Zweedse neusriem/ Bonfire neusriem

SONY DSC

Dit is een andere benaming voor een gecombineerde neusriem met een aansnoergesp.

Rambo Micklem

rambo-micklem

Een vrij nieuw type neusriem is de Rambo Micklem of eigenlijk is het vooral een hoofdstel en geen losse neusriem. Dit hoofdstel kan zowel met bit als zonder bit gebruikt worden en ook als kaptoom. Ik noem het toch even bij de categorie neusriemen omdat het een variant is op de lage neusriem waarbij het neusgedeelte wat hoger is bevestigd.

Mexicaanse neusriem (hoog en laag)

03

Dit is een neusriem die gekruist rondom de neus loopt en bestaan in twee varianten: de hoge en de lage. Welke variant er ook gekozen wordt, zodra het paard hierbij zijn mond wil openen zal deze vooral druk voelen op het midden van het neusbeen en daarna rondom de kaak. 

Lage Mexicaanse neusriemi: deze wordt onder de jukbeenderen vastgemaakt.
Hoge Mexicaanse neusriem: deze wordt boven de jukbeenderen vastgemaakt.

Kineton neusriem/ Puckle neusriem/ Puller neusriem

Deze neusriem dankt zijn naam aan de ontwerper, de heer Puckle of Kineton.  Het is tevens de enige neusriem die direct op het bit inwerkt. Bij deze neusriem lopen metalen haken onder het bit door waardoor het bit als ware komt te hangen in de paardenmond. In combinatie met een vrij recht bit kan dit de lagen en de tong ontzien maar het zorgt er bij een gebroken mondstuk met scharnieren voor dat deze tegen het gehemelte aanliggen. De druk wordt bij deze neusriem verdeeld tussen mondhoeken, verhemelte en neus. Het paard kan hierbij zijn mond in tegenstelling tot de andere neusriemen wel openen.

Beugelneusriem

04

Deze neusriem is voorzien van twee riemen die onderlangs lopen en via een ijzeren beugel boven samenkomen bij een bredere leren riem of een ijzeren plaat. Ik persoonlijk zie hier niet geheel veel nut in, behalve dan dat je geen riem achter de bitring hebt lopen maar wel de riem hebt van een hoge neusriem. Een beetje een combinatie van een lage- en een hoge neusriem. Mocht het paard zijn mond hierbij willen openen, krijgt het druk via die drie riemen.

Australian Cheecker

Dit is een rubberen constructie die wordt vast gemaakt aan het kopstuk en aan weerszijden van een trensbit. Het houdt het bit boven in de mond, zodat het paard zijn tong er niet overheen kan leggen. Deze neusriem wordt voornamelijk in de draf- en rensport gebruikt.